متمم اسم
همانطور که برخی فعلها گذرا به متمماند، یعنی برای کامل شدن معنای جمله به متمم نیاز دارند، برخی اسمها نیز به متمم نیاز دارند. متمم اسم اغلب در مورد اسم پیش از خود توضیحی میدهد. البته گاهی جای این اسم به بعد از متمم منتقل میشود که بسیار نادر است. به همین دلیل بهتر آن است که بگوییم متمم اسم درمورد اسم قبل از خود توضیح میدهد و موجب کامل شدن معنای آن میشود.
نکتة مهم: از آنجا که متمم و اسم هر دو با هم تشکیل یک گروه اسمی میدهند، لذا متممِ اسم به همراه اسم خود، یعنی هسته ي گروه اسمی، در جمله نقش واحدی میگیرند. این نقش میتواند متفاوت باشد؛ مثلاً متممِ اسم، مفعول است: او کار با دانشجویان را دوست داشت. در این جمله «دانشجویان» متمم است برای «کار» و این دو یک گروه اسمی تشکیل دادهاند و در جمله نقش مفعولی دارند.
متممِ اسم، نهاد است: مبارزه با دشمن وظیفه اي میهنی است. در این جمله نیز «دشمن» متممِ اسم پیش از خود یعنی «مبارزه» است که این دو با هم نقش نهادی دارند؛ زیرا یک گروه اسمی هستند و در جایگاه نهاد جمله واقع شدهاند.
متممِ اسم، مسند است: کلام بیهقی خالی از تملق و چاپلوسی است.
متممِ اسم، متمم است:دانشجویان با گروهی از استادان دوست هستند.
متممِ اسم، مضاف الیه است: فضيلت نبرد با دشمن نفس کم از جهاد نیست.
در جملههای بالا میبینیم که متممها جایگاه مستقلی ندارند و بهتنهایی به کار نمیروند بلکه وابسته به اسم خود هستند. به همینخاطر، هر نقشی که اسمِ آنها بگیرد آنها نیز به پیروی از آن، همان نقش را میپذیرند.
نکته: همانند آنچه در مورد متمم فعل گفته مي شود، برخی اسمها هستند که ضرورتاً به متمم نیاز دارند و معمولاً با حروف اضافه ي خاصی استفاده میشوند. از آن جمله میتوان اسامی زیر را برشمرد:
معامله،صلح،گفتوگو،مناظره،جنگ،مدارا،مسابقه،روبوسی... با
بازدید،تنفر،مقداری،خالي،پُر،شكايت ... از
حکومت،احاطه،تسلط ،تکیه، اصرار... بر
اقدام ،دعوت، بستگی،اصابت، مراجعه... به
مهارت، سهم، دقت ...در
تحقيق، بحث... درباره ي
آشنايي،مشورت...با
منبع:كتاب دستور زبان فارسي(1) - تقي وحيديان كاميار

ورود شما را به وبلاگ گروه آموزشي ادبيات فارسي متوسطه ي تربت حيدريه خوش آمد مي گويم.