شعري از حافظ

روز هـجران و شـب فرقت يار آخر شد

  زدم اين فال و گذشت اختر و كار آخر شد

آن هـمه ناز و تنعم كه خزان مي فرمود          

   عـاقبـت در قـــدم بـــــاد بـهــار آخـر شـد

شـكر ايزد كـه به اقبال كله گوشه گل              

  نـخــوت بـاد دي و شــوكت خار آخر شـد

صبـح اميـد كه شد معتكف پرده غيب                 

    گـو بـــرون آي كـه كار شـب تار آخـر شد

بـاورم نيـست ز بـد عهدي ايام هنوز                  

     قـصه غـصــه كـه در دولـت يار آخر شـد

ساقيا لـطف نمودي قدحت پر مي باد                 

     که بـه تدبـير تو تشويـش خمار آخر شـد

در شـمار ار چه نياورد كسي حافظ را                 

     شكر كان محنت بيرون ز شمار آخر شـد

کنگره بزرگداشت عارف نامی ابوسعید ابوالخیر

ادامه نوشته

رستم و اشكبوس

نقد و بررسی بیتي از رستم و اشكبوس ادبيات 2:

"چوبوسید پیکان سر انگشت اوی                  گذر کرد بر مهره ی پشت اوی"

در ادامه ي مطلب

ادامه نوشته

جولقی و قلندری ... طوطي و بقال

در واژه نامه ی  ادبیات فارسی 1  واژه ی "جولقی"  گدا و ژنده پوش معنی شده. شرح کامل معنی واژه که مربوط به درس هفتم ( شعری از مولانا) می باشد به شرح زیر است: 

جولقی و قلندری

مرحوم فروزانفر درباره ی جولقی در شرح مثنوی شریف جلد یک چنین نوشته اند :«جولقی،دسته ای از قلندران که به رسم این طایفه موی سر و صورت می تراشیدند و لباس مویین و خشن از جنس جوال به تن می کرده اند و گاهی این لباس مرکب بوده است از پاره ها و تکه ها و رنگ های مختلف که آن را دلق و  دلق مرقع می گفته اند. اولین کسی که این گونه لباس (مویینه شبیه به جوال) پوشید شخصی بود به نام «الشیخ محمد بلخی» که او جانشین جلال الدین درگزینی و او خلیفه جمال الدین محمد بن یونس ساوجی بود که وی موی سر وصورت خویش را می تراشید و دلق مویین می پوشید و شیخ محمد بلخی لباس مویین و کلفت بر تن می کرد  و این امر سنت و روش برای قلندریه گشت . بنابراین جولقی منسوب است به جولق که به معنی جوال است و آن خرقه ای بوده است مویین وضخیم گونه که این دسته از قلندران می پوشیده اند و مولانا فرموده است که من بر قلندران رشک می برم که هیچ ریش ندارند.»

( فروزانفر / 1346 / صص127-126 )

سخني از جك كانفيلد

شما مي توانيد هر چيزي را كه مي خواهيد در زندگي به دست آوريد،

اگر تنها به اندازه ي كافي به ديگران براي رسيدن به آن چه مي خواهند كمك كنيد.

فرآيندهاي واجي و انواع آن " زبان فارسي 3 "

    فرآيندهاي واجي را مي‌توان زير مجموعه اي از نامطابق هاي املايي دانست . يعني عدم مطابقت در صورت گفتاري با صورت نوشتاري كلمات . مثلاً كلمه‌ي "اجتماعي" را "اشتماعي"  مي‌خوانيم.اين اختلاف به خاطر ويژگي ‌هاي زبان است كه در طول زمان اتّفاق‌مي‌ا‌فتد و نهادينه مي‌شود . يادگيري فرآيندواجي به ما كمك مي‌كند بتوانيم علّت دو تلفّظي بودن بعضي از كلمات رايج در زبان را دريابيم.

در همه‌ي زبان هاي زنده‌ي دنيا فرايند واجي وجود دارد مثلاً در زبان انگليسي«know  » را « now  » و «write » را « rite » مي‌گويند.

انواع فرآيند واجي:

فرآيندهاي واجي در زبان فارسي به چهار دسته تقسيم مي‌شود :

كاهش، افزايش، ابدال و ادغام

كاهش: کاهش یک واج در تلفظ (کاهش آوایی)

1- افتادن همزه پس از مصوت بلند " ا " در پايان واژه هاي عربي؛  مثل: انشاء – املاء – اجراء - استثناء

 

2- حذف واج " ت " و " د " در زنجيره ي گفتار، وقتي آخرين واجِ يك هجاي كشيده (چهاروجهي) باشد؛  مثل: دست بند = دس بند / دستيار = دس يار/ قند شكن = قن شكن / درست = دُرُس

 

3- حذف همزه ي آغازي برخي از واژه ها در زنجيره ي گفتار؛  مثل: برافتاد = برُفتاد / بازآمد = بازامد / دل آور = دلاور 

*( تمبر)  يك واژه ي پنج واجي است و ما در زبان فارسي، پنج واج پشت سر هم نداريم. به همين دليل " ب "با كاهش واجي همراه شده و به صورت ( تمر ) خوانده مي شود. كلمه ي ( لوستر ) هم پنج واجي است كه به دو هجا تبديل مي شود.

افزايش: آن است كه براي آسان شدن تلفظ، ميان دو مصوت يك صامت اضافه كنيم.

1-      افزایش واجی فقط  در تلفظ و گفتار؛  مثل: سياست، ديانت، بيابان، خيابان، كندوان، بانوان

2-      افزايش واجي در نوشتار؛ تمام کلماتی که واج میانجی دارند؛  مثل: مقاله ای(ا) -  هفتگی (گ) - خدای بزرگ (ی)  - سبزيجات (ج) – بهش گفتم (ه) 

ادغام: گاهي دو حرف كه واجگاه مشترك يا نزديك به هم دارند، در یکدیگر ادغام می شوند؛  مثل:  بدتر = بتّر / شب پره = شپّره / يك گانه = يگانه / قنددان = قندان / آباد ده = آباده

ابدال: برخي از واج هايي كه در كنار هم قرار مي گيرند، به دليل هم نشيني ويژگي هاي هم را مي گيرند و يكسان مي شوند.

1-      ابدال در مصوت؛ تبدیل  ــِ  در "  بـ " امر به ــُ  در کلماتی که با (و) همراه اند؛ مثل: بِخور = بُخور / بِدو = بُدو -  تبدیل ــَ در(ن) نهی و نفی به ــِ  در کلماتی که با (می) همراه اند.مثل نَمی رفت = نِمي رفت - كلماتی مثل " خانَه و نامَه " که امروزه به صورت " خانهِ و نامهِ "تلفظ مي شود

2-      ابدال در صامت؛ مثل:اجتماع = اشتماع / مجتبی =مشتبی / پنبه = پمبه / پنج شنبه = پنشمبه (كاهش و ابدال)

*در برخي کلمات ابدال، شکل نوشتاري گرفته است؛ مثل: سپید=سفید/  لکن=لیکن /  پارس = فارس

*تمام کلمات ممال  مشمول فرایند واجی ابدال هستند .مثل سلیح -ملیح

يك پرسش:

در واژه هايي مانند "فلاسك " كه به صورت" فلاكس" تلفظ مي شود يا "تخليص" كه به صورت "تلخيص" نوشته مي شود،چه فرايندي صورت گرفته است؟

 

نمونه سوالات دوره ضمن خدمت حماسه حسيني

400 نمونه سوال دوره ضمن خدمت حماسه حسینی با پاسخ

ازهمكار ارجمند آقاي قدرت اله محمودلو معاون پرورشي مدارس مرند

 

 

لينك دانلود: حماسه حسيني

زنده ياد مشيري

بارم بندي دروس

بارم بندي دروس

 تاريخ ادبيات ايران و جهان، زبان فارسي، ادبيات فارسي، آرايه هاي ادبي

در ادامه مطلب

ادامه نوشته

بارم بندي ادبيات چهارم

بارم بندی درس زبان و ادبیات فارسی عمومی  سال چهارم( همه ی رشته ها )

نمره ی پایانی دوم ، شهریور ، دی و بزرگسالان		نمره ی پایانی اول	مواد آزمون
4	2	6	معنی و مفهوم شعر و نثر
5/2	5/1	4	درک مطلب
2	1	3	خودآزمایی
5/1	-	2	تاریخ ادبیات و درآمدها
2	-	2	آرایه ها و نکات بلاغی
2	-	2	شعر حفظی
1	5/	1	معنی واژه در جمله
15	5	20	جمع
20			نمره ی نهایی

از ابتدای کتاب تا پایان درس14 به نوبت اول و از درس 15 تاپایان کتاب به نوبت دوم  اختصاص دارد.

درس:ادبیات فارسی (تخصصی) کتاب 4/283چاپ 1391

مواد آزمون	نمره ی پایانی اول	نمره ی پایانی دوم،شهریور،دی و بزرگسالان
		نیمه ی نخست کتاب	نیمه ی دوم کتاب
قافیه	5/2	5/0	-
عروض	5/7	2	-
معنی و مفهوم شعر و نثر	3	1	4
درک مطلب	2	1	3
خودآزمایی	5/1	-	5/1
معنی واژه	1	-	5/0
دانش‌های ادبی(تاریخ ادبیات، سبک‌شناسی، آرایه‌های ادبی)	5/2	5/0	2
شعر حفظی	-	-	1
نقد ادبی	-	-	3
جمع		5	15
نمره ی نهایی	20	20

از ابتدای کتاب تا پایان درس 13 به نوبت اول و از درس 14 تا پایان کتاب به نوبت دوم اختصاص دارد.

نمونه سوالات عروض و قافیه و نقد ادبی پیش دانشگاهی

  عروض و قافیه و نقد ادبی پیش دانشگاهی  

قافیه (3نمره(

با توجه به بیت زیر به سوالات پاسخ دهید:
               نشود فاش کسی آنچه میان من و تست           تا اشارات نظر نامه رسان من و تست
1- 1ردیف و واژهای قافیه را مشخص نماید؟
1-2 قافیه بر مبنای کدام قاعده شکل گرفته است.؟
1-3 حروف اصلی و الحاقی را بنویسید .
2- بیت زیر دارای چه نوع قافیه ای است؟
              جان دل و دیده منم گریه خندیده منم            یار پسندیده منم یار پسندید مرا  
3- چرا امروز قافیه کردن(بحر و شهر) نا درست است؟
4- واژهای (دشت و مشت ) در چه صورتی میتوانند با هم قافیه شوند؟
5- صنعت ر دالقافیه را توضیح دهید؟

عروض ( 7 نمره (

1- واژه ی (سرآمد) را یک بار با حذف همزه و یک بار بدون حذف همزه تقطیع هجایی کنید.
2- ارکان معادل   ((u - -  u)) و   ((  -  u- - )) را بنویسید؟
3- نظامی(( خسرو و شیرین)) را در چه وزنی سروده است ؟
4- بیت زیر را تقطیع هجایی و علامت گذاری نموده، سپس تقطیع به ارکان نمایید و وزن  آن را بنویسید .
ترا با غیر می بینم صدایم در نمی آید             دلم می سوزد و کاری زدستم بر نمی آید
5-  اگر شاعری به جای مفتعلن  ( - u u  - )  مفعولن   ( - - - ) بیاورد از کدام اختیار شاعری استفاده است ؟ نام اختیار را بنویسید .
6 - کدام یک از ارکان زیر غیر پایانی هستند ؟
4) مستفعلُ         3) مستفعلن           2) فعلاتن             1) مفاعلن
7- فرق اختیارات زبانی و وزنی چیست ؟
8-اگر فرمول وزنی  ( uu  - -  ، uu  - - ، u u  - -  ،  u u  -  )  باشد ، نام بحر را بنویسید
9- کدامیک از مصرع های زیر  شعر دوری است دو دلیل بیاورید؟  
 الف: بضاعت نیاوردم الا امید           ب: چندان که گفتم غم با طبیبان
10- مصوت بلند « ی» در چه صورت همیشه کوتاه تلفظ می شود ؟    
11- بحر طویل چگونه شعری است ؟                                                                                                                                                                  
نقد ادبی( 5 نمره(
1- نقد در لغت به معنی چیست ؟
2- چه کسانی اهمیت نقد ادبی را انکار کردند؟چرا؟
3- نقد اجتماعی چه نوع نقدی است ؟
4- کدام نوع از نقد جریان باطنی و احوال درونی شاعر و نویسنده را بیان می کند ؟
5- دو نوع از انواع نقد ادبی که مربوط به شکل ظاهری و دو نوع که مربوط به محتوای شعر هستند نام ببرید
6- در مکتب تصویر گرایی چه ویژگی هایی توصیه می شود ؟(2 مورد)
7- اگر در نقد یک شعر به بحث در مورد زندگی و روابط شاعر با معاصران او و یا تحقیق در باب اسناد و مدارک نسخه های اشعار او بپردازیم چه نوع نقدی انجام داده ایم ؟ ؟
8- موضوع شاهنامه فردوسی چیست ؟
9- چرا در شعر نظامی گاه با دشواری هایی روبرو می شویم  ؟
10- منابع اصلی مولانا در سرودن مثنوی چه بوده است ؟

آموزش عروض و قافيه به زبان ساده

آموزش عروض به زبان ساده 

به کوشش :خانم ها اعظم ظفرنیا-شهلا مهابادی-لادن خواجه زاد

 در ادامه ي مطلب

ادامه نوشته

سفر پنجم

در كتاب ادبيات دوم نام يكي از آثار خانم طاهره صفار زاده « سِفر پنجم » است كه برخي همكاران آن را به اشتباه سَفَر پنجم مي خوانند.

نام كتاب برگرفته از اين بيت مولانا است:

شه حسام الدين كه نور انجم است      طالب آغاز سِفر پنجم است

سِفر به معني كتاب و جمع آن اَسفار است.