گروه  ادبيات  تربت حيدريه

3- حذف همزه ي آغازي برخي از واژه ها در زنجيره ي گفتار؛  مثل: برافتاد = برُفتاد / بازآمد = بازامد / دل آور = دلاور 

*( تمبر)  يك واژه ي پنج واجي است و ما در زبان فارسي، پنج واج پشت سر هم نداريم. به همين دليل " ب "با كاهش واجي همراه شده و به صورت ( تمر ) خوانده مي شود. كلمه ي ( لوستر ) هم پنج واجي است كه به دو هجا تبديل مي شود.

افزايش: آن است كه براي آسان شدن تلفظ، ميان دو مصوت يك صامت اضافه كنيم.

1-      افزایش واجی فقط  در تلفظ و گفتار؛  مثل: سياست، ديانت، بيابان، خيابان، كندوان، بانوان

2-      افزايش واجي در نوشتار؛ تمام کلماتی که واج میانجی دارند؛  مثل: مقاله ای(ا) -  هفتگی (گ) - خدای بزرگ (ی)  - سبزيجات (ج) – بهش گفتم (ه) 

ادغام: گاهي دو حرف كه واجگاه مشترك يا نزديك به هم دارند، در یکدیگر ادغام می شوند؛  مثل:  بدتر = بتّر / شب پره = شپّره / يك گانه = يگانه / قنددان = قندان / آباد ده = آباده

ابدال: برخي از واج هايي كه در كنار هم قرار مي گيرند، به دليل هم نشيني ويژگي هاي هم را مي گيرند و يكسان مي شوند.

1-      ابدال در مصوت؛ تبدیل  ــِ  در "  بـ " امر به ــُ  در کلماتی که با (و) همراه اند؛ مثل: بِخور = بُخور / بِدو = بُدو -  تبدیل ــَ در(ن) نهی و نفی به ــِ  در کلماتی که با (می) همراه اند.مثل نَمی رفت = نِمي رفت - كلماتی مثل " خانَه و نامَه " که امروزه به صورت " خانهِ و نامهِ "تلفظ مي شود

2-      ابدال در صامت؛ مثل:اجتماع = اشتماع / مجتبی =مشتبی / پنبه = پمبه / پنج شنبه = پنشمبه (كاهش و ابدال)